Mặc dù Sócôf chưa bao giờ gặp mặt người “mẹ” này và luôn tìm đủ lý do để trì hoãn cuộc gặp với bà, nhưng khi nghe tin bà đã bị quân Đức giết hại bằng bom, anh vẫn cảm thấy buồn lòng.

“Misha,” thấy Sócôf đang mơ màng, Yakov tiếp tục nói: “Khi cha tôi biết chuyện này, ông ấy cũng rất buồn và đã cử một chiếc máy bay riêng đến đón bạn trở về từ Stalingrad.”

Nghe Yakov nói vậy, Sócôf mới hiểu tại sao lại có một chiếc máy bay riêng đến đón mình. Ban đầu anh tưởng là Ustinov có quyền lực lớn đến mức có thể điều động máy bay trực tiếp, nhưng bây giờ mới biết rằng đó là lệnh của Chỉ huy Tối cao. Tuy nhiên, anh cảm thấy việc này hơi phản công quá mức; chỉ cần thông báo tin tức cho mình là đủ, không cần thiết phải triệu hồi mình từ tiền tuyến về. Dù sao thì bây giờ đang trong thời kỳ chiến tranh, ai cũng có người thân hy sinh.

“Yasha,” Sócôf ngẩng đầu nhìn Yakov và hỏi: “Xác mẹ tôi ở đâu? Tôi muốn đến thăm.”

“Nhà xưởng đã bị bom trúng ngay lập tức và sụp đổ ngay sau đó; chúng tôi vẫn chưa thu dọn hết đống đổ nát,” Yakov trả lời một cách e ngại: “Hơn nữa, xét theo tình hình sự sụp đổ của nhà xưởng, dù chúng tôi thu dọn xong đống đổ nát, cũng khó có thể tìm thấy xác chết nguyên vẹn được.”

“Đồng chí Sócôf, người đã khuất không thể sống lại được nữa; xin hãy kiên nhẫn!” Ustinov tiến lại gần, đứng trước mặt Sócôf và nói một cách nhẹ nhàng: “Chúng ta sẽ sớm trả đũa cho quân Đức.”

“Đồng chí Ủy viên Nhân dân,” Sócôf nhìn Ustinov, không hề biểu lộ cảm xúc trên khuôn mặt và nói: “Tôi xin được quay trở lại tiền tuyến ở Stalingrad ngay lập tức, để tiếp tục chiến đấu chống lại những kẻ xâm lược Pháp Hỉ Tự, và trả thù cho mẹ tôi, cùng hàng ngàn binh sĩ và dân chúng Xô Viết đã hy sinh.”

“Đừng vội vàng thế, đồng chí Sócôf ạ,” Ustinov đặt tay lên vai Sócôf và vỗ nhẹ hai cái: “Bạn vừa mới may mắn trở về từ tiền tuyến; hãy ở lại thêm vài ngày nữa đi. Theo phân tích tình hình hiện tại, các đơn vị trong thành phố Stalingrad sẽ không tiến hành bất kỳ hoạt động lớn nào trong thời gian ngắn. Ngoài ra, bạn hãy dành thời gian gặp gỡ các kỹ sư kỹ thuật trong Bộ Trang bị và hỏi họ về hiệu quả sử dụng của một số loại vũ khí mới.”

“Vâng!” Sócôf trả lời: “Tôi sẽ hợp tác hết sức với các kỹ sư công nghệ.”

Ngay sau khi Sócôf nói xong, chuông điện thoại trên bàn làm việc reo lên. Ustinov vội vàng bước đến, cầm máy lên tai và nói to: “Tôi là Ustinov, ai đang gọi vậy?… Gì cơ, cô ấy lại đến rồi à?… Không được đâu, tôi đã nói từ trước rồi, chưa bao giờ có trường hợp cá nhân mua xe tăng cả.”

Mua xe tăng cá nhân?! Nghe Ustinov nói vậy, Sócôf không nhịn được mà thầm hỏi Yakov: “Yasha, anh biết chuyện này là thế nào không? Thật không ngờ lại có người muốn mua xe tăng của quân đội chúng ta, đây rõ ràng là chuyện gì đó lạ lắm…”

“Có một phụ nữ trung niên tên Maria, chồng cô ấy đã hy sinh anh dũng trong cuộc chiến bảo vệ Kiev,” Yakov giải thích với Sócôf. “Gần đây cô ấy nhận được tin dữ này, liền từ Siberia xa xôi bay đến đây, yêu cầu nhập ngũ để trả thù cho chồng mình. Nhưng vì tuổi tác quá cao, yêu cầu nhập ngũ của cô ấy đã bị cơ quan tuyển quân từ chối.

Cô ấy biết được thông tin rằng chỉ cần hiến tặng thiết bị kỹ thuật cho quân đội, cô ấy có thể được miễn trừ quy định này. Vì vậy, cô ấy đã nhờ người đến đây hỏi xem liệu có thể mua một chiếc xe tăng loại mới nhất cho mình không. Cô ấy dự định sẽ hiến tặng nó cho quân đội, sau đó mới nhập ngũ để trả thù cho chồng mình, dùng máu của kẻ thù để tưởng nhớ người yêu đã khuất.”

Mua xe tăng cá nhân chỉ để nhập ngũ trả thù… Nghe xong, Sócôf bỗng cảm thấy có điều gì đó quen thuộc. Anh nhíu mày suy nghĩ một hồi, và chợt nhớ ra rằng trong lịch sử Cuộc Chiến Vệ Quốc, thực sự có một nữ chiến binh đã tự mình lái xe tăng do mình mua để tham gia chiến đấu và đã có nhiều thành tích xuất sắc. Đáng tiếc là lúc đó khi đọc các bài viết về chuyện này, anh chỉ lướt qua mà không đọc kỹ; anh không nhớ tên nữ chiến binh đó là gì, cũng không biết liệu đó có phải là người mà Yakov đang nói hay không.

Sau khi ngắt cuộc điện thoại, Ustinov cười nói với Sócôf: “Đồng chí Sócôf, anh đã nghe thấy rồi đấy, quyết tâm của nhân dân chúng ta trong việc đánh bại kẻ xâm lược Phaxi thực sự rất kiên định; họ thậm chí sẵn lòng tự mình mua thiết bị kỹ thuật để nhập ngũ…”

“Đồng chí ủy viên nhân dân,” Sócôf nghĩ rằng dù người phụ nữ muốn mua xe tăng có phải là nữ chiến binh mà mình đã đọc về trong các bài viết sau này hay không, mình vẫn nên giúp đỡ cô ấy, vì vậy anh liền đề nghị với Ustinov: “Liệu tôi có thể gặp người phụ nữ đó không?”

“Bạn muốn gặp người phụ nữ đó – người muốn mua xe tăng à?” Ustinov tỏ vẻ ngạc nhiên: “Tại sao vậy?”

“Đồng chí Ủy viên Nhân dân, tôi nghĩ việc người phụ nữ này quyết định mua xe tăng và tham gia vào quân đội để chiến đấu chống lại quân Đức là một điều rất tuyệt vời; chúng ta nên hỗ trợ cô ấy, thay vì cản trở niềm đam mê của cô ấy.”

“Nhưng chưa bao giờ có tiền lệ nào về việc cá nhân mua xe tăng cả.”

“Cuộc chiến này mà chúng ta đang tiến hành với Đức cũng là điều chưa từng có tiền lệ,” Sócôf trả lời. “Để đánh bại kẻ thù, chúng ta cần áp dụng mọi biện pháp có thể; càng nhiều người tham gia vào cuộc chiến này, chúng ta sẽ càng nhanh chóng giành chiến thắng.”

Nghe xong những lời nói của Sócôf, Ustinov im lặng một lúc lâu, rồi cuối cùng gật đầu và nói: “Tôi hiểu rồi, đồng chí Sócôf. Có lẽ bạn nói đúng. Tôi sẽ gọi điện ngay bây giờ để họ đưa người phụ nữ đó đến đây.”

Chỉ khoảng hai mươi phút sau khi Ustinov gọi điện, một sĩ quan phụ tá đã dẫn một người phụ nữ trung niên đội khăn trùm đầu vào phòng. Ustinov nói với sĩ quan phụ tá: “Xin cảm ơn anh, thiếu úy. Anh có thể ra ngoài được rồi.”

Sau khi sĩ quan phụ tá rời đi, Ustinov hỏi người phụ nữ đó: “Cô chính là Maria Okhayabriskaia phải không?”

“Vâng, tôi là Maria Okhayabriskaia,” người phụ nữ trung niên trả lời. “Chồng tôi tên là Ilya Okhayabrisky; ông ấy đã hy sinh trong trận chiến bảo vệ Kiev. Đồng chí Ủy viên Nhân dân, tôi muốn tham gia vào quân đội để trả thù cho chồng mình, và dùng máu của kẻ thù để tưởng nhớ ông ấy.”

Nghe vậy, Sócôf không khỏi nghĩ trong lòng: “Có lẽ chồng của Maria, Ilya, không hề hy sinh, mà là bị quân Đức bắt giữ… Dù sao thì trong trận chiến bảo vệ Kiev, có tới 650.000 người đã bị bắt.” Nhưng ý nghĩ này chỉ có thể giấu kín trong lòng, không thể nói ra; nếu không, kế hoạch cho Maria tham gia quân đội chắc chắn sẽ bị hủy bỏ.

“Cô biết lái xe hơi hay máy kéo không?” Ustinov hỏi.

Sócôf rất rõ mục đích của câu hỏi này: nếu cô biết lái xe hơi hoặc máy kéo, việc học cách vận hành xe tăng sẽ trở nên dễ dàng hơn nhiều.

Ai ngờ Maria lại lắc đầu và trả lời: “Không, trước đây tôi chỉ là một công nhân trong nhà máy đóng hộp thôi, hoàn toàn không biết lái xe hơi hay máy kéo.”

Khi biết Maria không biết lái xe hơi hay máy kéo, Ustinov vừa giơ hai tay lên vừa nói một cách bất lực: “Đồng chí Maria, tuổi của bạn cũng đã không nhỏ nữa, lại không có kinh nghiệm lái xe, việc học cách lái xe tăng vào lúc này, tôi thấy hơi muộn rồi.”

Trước khi được đưa đến đây, Maria vẫn hy vọng rằng Ustinov cuối cùng cũng sẽ cảm động trước lời cầu xin của mình và đồng ý cho cô nhập ngũ. Nhưng khi nghe những lời anh ấy nói, lòng cô lập tức lạnh đi một nửa. Cô cắn răng nói: “Đồng chí ủy viên nhân dân, đúng là tuổi tôi đã không còn trẻ, và tôi cũng chưa có kinh nghiệm lái xe, nhưng tôi vẫn có thể học được mà. Chỉ cần cho tôi ba tháng… không, hai tháng thôi, tôi chắc chắn sẽ học được cách lái xe tăng.”

Sócôf tự hỏi trong lòng, mình đã mất bao lâu để học được cách lái xe tăng nhỉ? Có lẽ là hai tuần thôi. Những người bạn khác lái xe tăng chỉ để giải trí bằng cách đè nát những chiếc xe hỏng, còn mình thì thích cảm giác lao vun vút khi lái xe tăng.

“Không được, hai tháng là quá lâu rồi.” Ustinov lại lắc đầu nói: “Hơn nữa, bạn cũng không thể đảm bảo rằng khi gặp kẻ thù trên chiến trường, bạn sẽ không hoảng loạn.”

“Xin hãy tin tôi, đồng chí ủy viên nhân dân.” Thấy Ustinov từ chối yêu cầu của mình, Maria bắt đầu nói một cách sốt ruột: “Tôi chắc chắn có thể học được cách lái xe tăng trong thời gian ngắn nhất.”

“Đồng chí ủy viên nhân dân,” Sócôf thấy Ustinov vẫn định phản đối Maria, liền vội vàng đứng lên nói: “Tôi nghĩ chúng ta có thể để Maria theo tôi về Stalingrad. Dưới quyền tôi có một lữ đoàn xe tăng, cô ấy có thể học cách lái xe tăng ở đó. Nếu may mắn, trong vòng nửa tháng đến một tháng, cô ấy sẽ thành thạo kỹ năng lái xe tăng.”

Maria không ngờ lại có người sẵn lòng ủng hộ mình, liền nhìn Sócôf với ánh mắt biết ơn. Thấy cảnh này, Ustinov im lặng một lúc rồi hỏi Sócôf: “Đồng chí Sócôf, bạn thực sự nghĩ rằng cô ấy có thể học được cách lái xe tăng trong thời gian ngắn như vậy sao?”

“Đồng chí Ủy viên Nhân dân, những nữ công nhân của nhà máy Tháng Mười Đỏ chỉ mất chưa đầy một tuần thời gian đã học được cách sử dụng pháo cao xạ và thậm chí còn bắn hạ được vài chiếc máy bay của Đức,” Sócôf nói một cách tự tin: “Nếu những nữ công nhân có thể nhanh chóng thành thạo kỹ năng sử dụng pháo cao xạ trong thời gian ngắn như vậy, thì tôi cũng tin rằng Maria sẽ có thể học được cách lái xe tăng trong thời gian ngắn.”

“Được thôi, đồng chí Sócôf,” Ustinov cảm thấy lập luận của Sócôf rất hợp lý, liền gật đầu và nói: “Vậy thì tôi sẽ giao Maria cho anh. Nếu cô ấy không học được cách lái xe tăng trong thời gian quy định, chúng ta sẽ ngay lập tức đưa cô ấy trở lại nhà máy đó tiếp tục làm việc.”

Maria cũng không phải là người ngu dốt; nghe Ustinov nói vậy, cô hiểu rằng ông đồng ý cho mình nhập ngũ, liền vội vàng cúi đầu chân thành và nói: “Cảm ơn bạn, đồng chí Ủy viên Nhân dân! Ân huệ lớn lao của bạn, tôi sẽ không bao giờ quên.”

“Không cần phải cảm ơn tôi đâu,” Ustinov vừa vẫy tay vừa chỉ về phía Sócôf và nói: “Tôi xin giới thiệu với bạn – đây là Đại tá Sócôf, người vừa trở về từ Stalingrad. Sư đoàn Vệ binh số 41 do ông chỉ huy đã kiên cường chống trả hàng trăm cuộc tấn công của quân Đức trong vòng hai ba tháng. Bạn đã gia nhập vào một đơn vị vinh quang như vậy, đừng để ông ấy phải xấu hổ nhé.”

“Hãy yên tâm đi, đồng chí Ủy viên Nhân dân,” Maria nói với giọng đầy xúc động: “Tôi chắc chắn sẽ không làm phụ lòng mong đợi của các bạn. Tôi sẽ ra trận và đánh bại những kẻ xâm lược Đức, trả thù cho chồng tôi.” Nói xong, Maria lại quay sang cúi đầu với Sócôf.

Sócôf cảm thấy cách Maria cúi đầu có vẻ giống như đang chia tay một người đã qua đời, liền nhanh chóng né sang một bên và nói: “Maria, hãy để lại địa chỉ của bạn. Khi tôi rời Moscow, sẽ có người đến tìm bạn.”

Sau khi Maria cảm ơn mãi không ngừng và rời đi, Ustinov hỏi Sócôf: “Đồng chí Sócôf, anh thực sự định đưa Maria trở về Stalingrad sao?”

“Đúng vậy.” Sócôf gật đầu và nói một cách chắc chắn: “Trong đội quân của tôi có một lữ đoàn xe tăng; tôi có thể cho Maria đến đó học hỏi. Chiến tranh là người thầy giỏi nhất, tôi tin rằng không mất nhiều thời gian, Maria sẽ trở thành một phi công lái xe tăng xuất sắc.”

“Cô ấy nói muốn bán hết tài sản để mua một chiếc T-34 mới nhất,” Ustinov hỏi thăm dò Sócôf: “Bạn nghĩ cô ấy thực sự có khả năng làm điều đó không?”

“Tôi nghĩ là có thôi.” Mặc dù không chắc liệu Maria có phải là người phụ nữ anh hùng đã mua xe tăng và ra trận như mình biết hay không, nhưng sau khi nghe câu hỏi của Ustinov, ông vẫn gật đầu mạnh mẽ và trả lời: “Tôi nghĩ rằng một khi cô ấy đã nói ra điều này, khả năng cô ấy thay đổi ý định là rất nhỏ.”

“Vậy chiếc xe tăng đó sẽ được xử lý như thế nào?” Ustinov tiếp tục hỏi: “Sẽ vận chuyển từ đây, hay tìm cách khác? Bạn phải biết rằng kể từ khi Kharkov thất thủ, Nhà máy Tháng Mười Đỏ và Nhà máy Zherensky ở Stalingrad đã trở thành những nhà máy sản xuất xe tăng lớn nhất của chúng ta. Nhưng hiện nay, vì chiến tranh, cả hai nhà máy đều phải ngừng hoạt động.”

“Vì sư đoàn của tôi kiểm soát chặt chẽ khu vực Mã Ma Dã Phủ và khu định cư công nhân, nên những thiệt hại mà Nhà máy Tháng Mười Đỏ phải chịu đã được giảm thiểu đến mức tối đa,” Sócôf báo cáo với Ustinov: “Hiện nay, họ không chỉ có thể sản xuất xe tăng mà còn còn một số xe tăng dự trữ. Nếu Maria thực sự có tiền để mua xe tăng, chúng ta hoàn toàn có thể đến Stalingrad để lấy hàng ngay.”

“Được thôi, khi chúng ta nhận được tiền, bạn có thể đưa Maria đến khu vực Mã Ma Dã Phủ.” Ustinov trả lời một cách sẵn lòng: “Còn về việc lấy xe tăng, thì cứ lấy trực tiếp từ Nhà máy Tháng Mười Đỏ đi.”

Nghe Ustinov nói vậy, Sócôf không khỏi bật cười; ông cảm thấy đối phương thực sự rất thông minh trong việc quản lý tài chính. Dù Nhà máy Tháng Mười Đỏ vẫn có thể sản xuất và lắp ráp xe tăng, thậm chí còn có một số xe tăng dự trữ, nhưng khi những thiết bị này được sử dụng cho quân đội, thì không cần phải trả tiền. Tuy nhiên, qua cách tính toán của Ustinov, những chiếc xe tăng miễn phí lại cũng cần phải trả tiền mới có thể sử dụng được… Quả là một chiêu trò khéo léo thật sự.

Sau khi ra khỏi tòa nhà, Sócôf hỏi Yakov: “Yasha, chúng ta sẽ đi đâu tiếp theo?”

“Bạn không có một căn nhà ở Phố Lenin sao?” Yakov nói: “Tôi sẽ đưa bạn đến đó; trong vài ngày tới, bạn có thể nghỉ ngơi thoải mái trong nhà mình. Nếu có bất cứ chuyện gì, tôi sẽ tự mình đến tìm bạn.”