Ngay khi Sócôf chuẩn bị dẫn đường phía trước, Krushchev bất ngờ đặt tay lên vai anh và nói: “Hãy đi thôi, Trung tá Sócôf. Tôi còn có vài điều muốn nói với bạn.”

Cảm nhận được bàn tay của Krushchev đặt trên vai mình, và nghĩ đến việc vài năm sau ông ấy sẽ trở thành người lãnh đạo tối cao của Liên Xô, Sócôf không khỏi run rẩy.

Có lẽ nhận ra sự e ngại của Sócôf, để xua tan bầu không khí căng thẳng, Krushchev đã rút tay lại trước, sau đó nói với anh: “Đồng chí trung tá, có vẻ như những gì bạn đã nói vào thời điểm đó đều là đúng.”

Nghe những lời này của Krushchev, Sócôf ban đầu ngạc nhiên, nhưng sau đó hiểu rằng ông ấy đang đề cập đến những quan điểm mà mình đã đưa ra tại cuộc họp do Timoshenko chủ trì, liên quan đến trận chiến ở Kharkov. Anh tự hỏi trong lòng: “Kỳ lạ thật, lẽ ra chúng ta chỉ đi kiểm tra các công sự hầm ngầm mà, tại sao lại bỗng nhiên nhắc đến chuyện này?”

Nhìn về phía trước, Krushchev tiếp tục nói: “Tại cuộc họp đó, chúng tôi – những người đưa ra quyết định từ khu vực Tây Nam Phương diện quân – đều tin rằng kế hoạch của mình là hoàn hảo không tì vết. Khi bạn đề xuất rằng quân Đức có thể tấn công phản công chúng ta từ khu vực đột phá, không ai trong chúng tôi chịu lắng nghe bạn cả. Ngược lại, tôi thậm chí còn nghĩ rằng nếu quân Đức tấn công từ đó, chắc chắn họ sẽ bị lực lượng của chúng ta đóng giữ ở đó đánh bại một cách dứt khoát.”

Về những lời này của Krushchev, Sócôf cảm thấy chúng khá hợp lý. Theo suy nghĩ của Timoshenko và Krushchev, ngay cả khi quân Đức thực sự tấn công từ khu vực đột phá Balkovo, Tập đoàn quân số 9 do Haritonov chỉ huy cũng đủ sức chặn đứng họ. Nhưng họ không thể ngờ được rằng cuộc tấn công của Đức sẽ mạnh mẽ đến thế; Tập đoàn quân số 9 chỉ chống đỡ được một ngày thôi, sau đó đã sụp đổ hoàn toàn.

“Trung tá Sócôf,” Krushchev dừng bước và nhìn Sócôf hỏi: “Tôi nghe nói bạn đã nói với người khác rằng quân đội của chúng ta không thể ngăn chặn quân Đức xâm nhập vào Stalingrad, và rằng các trận chiến sẽ diễn ra ngay trong thành phố. Bạn có thực sự nói như vậy không?”

“Vâng, đồng chí ủy viên quân sự. Tôi thực sự đã nói những lời đó.” Khi nghe câu hỏi của Krushchev, Sócôf vội vàng gật đầu và trả lời một cách chắc chắn: “Theo tình hình hiện tại, lực lượng của chúng ta so với quân Đức thì yếu thế hơn, lại thiếu hụt các công sự phòng thủ vững chắc và hoàn chỉnh; do đó, việc chống lại quân Đức là rất khó khăn. Vì vậy, trong các trận chiến tiếp theo, dù binh sĩ và chỉ huy của chúng ta có chiến đấu kiên cường đến đâu đi nữa, tuyến chiến sẽ vẫn từng bước tiến gần hơn tới Stalingrad.”

Sau khi Sócôf nói xong, Krushchev nhìn anh ta một lúc lâu, rồi nói: “Trung tá Sócôf, anh có biết rằng những lời này rất nguy hiểm không? Đó chính là những luận điệu bi quan, thể hiện tinh thần đầu hàng.”

“Đồng chí ủy viên quân sự,” Sócôf nhìn thẳng vào mắt Krushchev, không hề sợ hãi, và nói: “Tôi đang nói ra sự thật. Quân Đức rồi sẽ xâm nhập vào thành phố này; nếu chúng ta không chuẩn bị kỹ lưỡng các biện pháp phòng thủ trước, thì thành phố được đặt tên theo cái tên của vị Tổng tư lệnh tối cao này có thể sẽ rơi vào tay kẻ thù.”

Krushchev hoàn toàn đồng ý với quan điểm của Sócôf: “Anh nói đúng. Chúng ta tuyệt đối không thể để thành phố này rơi vào tay quân Đức. Anh có biết cách nào để ngăn chặn quân Đức chiếm giữ thành phố này không?”

“Trước hết, chúng ta cần xây dựng các công sự phòng thủ bên trong thành phố, vũ trang cho người dân, và chuẩn bị tinh thần chiến đấu trong các trận chiến ác liệt tại từng con hẻm.” Sócôf nói một cách cẩn thận: “Để giúp quân và dân trong thành phố có thêm thời gian xây dựng các công sự phòng thủ, chúng ta cần tiến hành chiến dịch ‘đốt phá và rời bỏ mọi thứ’ trên đường đi đến Stalingrad.”

“Chiến dịch đốt phá và rời bỏ mọi thứ?” Đối với đề xuất này, Krushchev không đưa ra ý kiến gì cụ thể, mà chỉ nói: “Tiếp tục nói đi.”

Sócôf suy nghĩ một lát, rồi tiếp tục: “Những người dân có thể sơ tán cần được di dời từ các khu vực gần tiền tuyến về trong thành phố. Những thứ không thể vận chuyển đi được đều cần phải được phá hủy, không được để lại cho kẻ thù. Bất kỳ thứ gì có thể giúp ích cho kẻ thù, làm tăng sức mạnh cho họ, đều không được giữ lại. Dù là các nhà máy có thể hoạt động,

hay là lúa mì trên đồng ruộng hay gia súc… Những thứ không thể sơ tán được, chúng ta sẽ phá hủy và đốt cháy tất cả!”

Cả đàn vật nuôi cũng phải được đuổi đi. Nói tóm lại, chúng ta không được để lại bất cứ thứ gì cho người Đức.” “Hãy sơ tán người dân sống ở những khu vực gần tiền tuyến vào trong thành phố Stalingrad,” trước đề xuất của Sócôf, Krushchev có vẻ do dự và nói: “Trung tá Sócôf, anh có biết Stalingrad có thể chứa đựng bao nhiêu người không?” Thấy Sócôf lắc đầu, ông tiếp tục: “Theo thông tin của chúng tôi, số người dân từ các thành phố khác được sơ tán đến đây, cộng thêm người dân bản địa trong thành phố, đã gần một triệu người rồi. Nếu tiếp tục sơ tán thêm người dân từ các thị trấn xung quanh vào đây, tôi e là Stalingrad sẽ không đủ chỗ chứa.”

Vấn đề mà Krushchev đưa ra thực sự là điều mà Sócôf chưa bao giờ nghĩ đến. Mặc dù ông biết rằng Stalin đã ra lệnh không được sơ tán người dân trong Stalingrad để tránh gây ra hoang mang không cần thiết, nhưng ông vẫn hy vọng và nói với Krushchev: “Đồng chí Ủy viên Quân sự, tôi nghĩ chúng ta nên tổ chức sơ tán người dân trong thành phố. Nếu không, khi quân Đức xâm nhập vào đây, họ sẽ không thể rời đi được nữa.”

Ngay sau khi nói xong, ông thấy Krushchev dừng bước lại, rồi lắc đầu và nói: “Điều đó là không thể, Trung tá Sócôf. Theo thông báo mà tôi nhận được, để tránh gây ra hoảng loạn trong thành phố, chúng ta sẽ không tiến hành việc sơ tán người dân tại Stalingrad.” Khi nói điều này, Krushchev dường như nhớ đến điều gì đó, nên ông nhấn mạnh với Sócôf: “Có những việc, có thể bạn đánh giá rất chính xác. Nhưng việc đánh giá đúng hay sai là một chuyện; còn việc có thể công khai nói ra hay không lại là chuyện khác. Hiểu chứ?”

Từ giọng điệu của Krushchev, Sócôf đoán rằng ông ấy chắc chắn không hài lòng với việc mình tự ý đưa ra ý kiến rằng quân Đức sẽ xâm nhập vào Stalingrad. Vì vậy, ông vội vàng gật đầu và trả lời một cách hối hả: “Yên tâm đi, đồng chí Ủy viên Quân sự, sau này tôi sẽ cẩn thận hơn với những lời nói của mình.”

Dù được nói là đi kiểm tra các công trình hầm ngầm dưới lòng đất, nhưng Krushchev vẫn liên tục đi dạo trên sườn đồi để kiểm tra các vị trí chiến đấu của trung đoàn bộ binh. Khi đến phía bên kia sườn đồi, Krushchev thấy một đám người đang bận rộn bên dưới chân đồi, liền tò mò hỏi: “Trung tá Sócôf, anh có thể cho tôi biết họ đang làm gì không?”

Nghe Krushchev hỏi vậy, dù không nhìn, Sócôf cũng biết rõ họ đang làm gì, liền ngay lập tức trả lời: “Họ đang đào hầm, đồng chí Ủy viên Quân sự.”

“Đào hầm ngầm à? Tôi cứ tưởng họ đang đào hào chiến đấu thì đấy.” Khi nghe Sócôf nói vậy, Khrushchev tỏ ra rất ngạc nhiên: “Trung tá Sócôf, tôi có thể hỏi được không, mục đích của việc các bạn đào hầm ngầm là gì?”

“Đồng chí Ủy viên Quân sự, chúng tôi đã xây dựng các công trình hầm ngầm sâu dưới lòng đất ở cả hai sườn đồi Mã Ma Dã Phủ này,” Sócôf giải thích với Khrushchev: “Chúng tôi muốn kết nối các công trình trên hai sườn đồi lại với nhau thông qua các hầm ngầm này. Hiện tại, chúng tôi đang áp dụng hai phương pháp khác nhau để đào hầm: một phương pháp là đào trực tiếp bằng cách mở khoét bề mặt đất; phương pháp còn lại là đào ngầm, vì được thực hiện dưới lòng đất nên các bạn hiện tại chưa thể nhìn thấy…”

Sau khi giải thích về công việc đào hầm, Sócôf thăm dò hỏi Khrushchev: “Đồng chí Ủy viên Quân sự, chúng ta đã xem xong các công trình trên bề mặt đồi rồi. Tiếp theo, liệu chúng ta có nên vào bên trong các hầm ngầm để kiểm tra không ạ?”

Không ngờ Khrushchev lại nhìn đồng hồ rồi lắc đầu nói: “Thời gian đã khá muộn rồi, tôi còn phải đến Ủy ban Phòng thủ Thành phố, vì vậy tôi sẽ không đi nữa. Lần sau sẽ có dịp thì nói tiếp nhé.” Nói xong, ông bắt tay Sócôf và nói: “Chúng ta hãy chia tay ở đây.”

Việc Khrushchev đến rồi lại vội vàng rời đi khiến Sócôf cảm thấy rất bối rối. Ông không hiểu mục đích thực sự của chuyến thăm này là gì. Dù được nói là đến kiểm tra các công trình quân sự, nhưng thực tế chỉ xem qua loa các công trình trên bề mặt đất mà thôi; còn các công trình hầm ngầm chính thì hoàn toàn không được xem xét, và ông ấy đã vội vàng rời đi.

Vào buổi tối, Ozor – người vừa được triệu tập đến Ủy ban Phòng thủ Thành phố để tham gia cuộc họp – mang về cho Sócôf một tài liệu mới được soạn thảo: “Đồng chí trung tá, hãy xem này nhé. Đây là bản thông cáo mới do đồng chí Khrushchev và Ủy ban Phòng thủ Thành phố soạn thảo, nhằm gửi đến toàn thể người dân thành phố.”

Sócôf nhận lấy tài liệu từ tay Ozor, tiến lại gần hơn để đọc. Trên đó viết bằng chữ in chuẩn:

“Các đồng chí thân mến!

Các công dân yêu quý của Stalingrad thân mến!

Kẻ thù hung ác đã tiến gần đến thành phố yêu dấu của chúng ta. Giống như 24 năm trước, thành phố chúng ta lại một lần nữa đang trải qua những thời khắc khó khăn. Những tên quỷ Đức đáng ghét đang muốn xâm nhập vào Stalingrad – thành phố đầy ánh nắng mặt trời – và muốn làm ô uế dòng sông Volga vĩ đại của chúng ta…”

Các công dân của Stalingrad, các đồng chí!

Chúng ta nhất quyết không để kẻ thù chiếm đóng thành phố yêu dấu của mình, nhất quyết không để kẻ thù phá hủy những ngôi nhà và gia đình thân yêu của chúng ta. Chúng ta sẽ xây dựng những tuyến phòng thủ vững chắc trên mọi con phố, biến từng ngôi nhà, từng khu phố, từng con đường thành những pháo đài bất khả xâm phạm.

Mọi người hãy ra ngoài cùng nhau xây dựng các tuyến phòng thủ! Hãy tổ chức các đội chiến đấu! Xây dựng các tuyến phòng thủ trên mọi con phố… Trong năm 1918 đầy gian khổ, cha ông chúng ta đã bảo vệ được Charijin Đỏ. Hãy cùng nhau bảo vệ Stalingrad – thành phố đã được trao Huân chương Hồng bão này vào năm 1942!

Mọi người hãy cùng nhau xây dựng các tuyến phòng thủ! Bất kỳ ai có thể cầm vũ khí đều hãy đứng lên bảo vệ thành phố yêu dấu của chúng ta, bảo vệ tổ ấm của chúng ta!

Sócôf Thở phào nhẹ nhõm, anh tự hỏi trong lòng: Có vẻ như những lời mình nói với Krushchev đã có tác động rồi; nếu không, ông ấy sẽ không vội vàng ban hành thông báo này cho toàn thị dân. Nếu thực sự có thể huy động được người dân Stalingrad, và tận dụng triệt để đặc điểm là có nhiều công trình bằng đá trong thành phố, thì việc xây dựng một hệ thống phòng thủ hoàn chỉnh trước khi quân Đức xâm nhập vẫn là điều khả thi.

Biệt Nhĩ Kim Sau khi đọc xong thông báo này, vẻ lo lắng trên khuôn mặt anh cũng tan biến. Anh cười nói với Sócôf: “Đồng chí trưởng đoàn, với thông báo này, tôi tin rằng sẽ không ai coi lời chỉ đạo của Ủy ban Phòng thủ thành phố là những lời nói suông nữa. Lần sau bạn đến trung tâm mua sắm, có thể lúc đó các công trình phòng thủ bằng túi cát trên tầng hai đã được hoàn thành, thậm chí còn có cả pháo chống tăng và súng máy nữa.”

Vì giờ đây Krushchev đang quan tâm đến việc xây dựng các công trình phòng thủ trong thành phố, Sócôf cũng không muốn tiếp tục lo lắng về vấn đề này nữa. Nghĩ đến việc quân Đức đang ngày càng tiến gần thành phố, anh hỏi Ozer một cách sốt ruột: “Đồng chí thiếu tá, tôi muốn hỏi, các công trình hầm và đường hầm sẽ hoàn thành vào lúc nào?”

“Phía sườn nam tiến triển nhanh hơn một chút, khoảng năm ngày nữa là hoàn thành được.” Ozer mở sổ ghi chép của mình và báo cáo tiến độ công việc: “Còn phía sườn bắc thì tiến độ chậm hơn nhiều. Nhưng nếu tính nhanh nhất, cũng chỉ trong vòng mười ngày là hoàn thành được. Về các đường hầm, phần được đào theo phương pháp mở đã hoàn thành hai phần ba; còn phần đào theo phương pháp ngầm thì mới chỉ hoàn thành một phần tư mà thôi.”

Sócôf nhớ rõ r

Anh ta nhíu mày hỏi: “Đồng chí thiếu tá, tại sao khi cùng lúc triển khai hai công trình đào hầm thì tiến độ lại chênh lệch nhiều đến vậy?”

“Trung tá Sócôf,” Ozoor nhìn vào mặt Sócôf và nói với vẻ oán giận: “Trước khi xây dựng kế hoạch thi công, tôi đã báo cáo với ngài rằng phương pháp đào hầm trực tiếp là hiệu quả nhất. Nhưng ngài lo rằng nếu cả hai công trình đều sử dụng phương pháp này thì sẽ bị máy bay trinh sát của Đức phát hiện, vì vậy chúng tôi đã chọn phương pháp đào hầm ngầm – phương pháp tốn nhiều thời gian hơn.”

“Thôi đi, đồng chí thiếu tá, đừng than phiền trước mặt tôi nữa.” Sócôf không để Ozoor nói hết đã ngắt lời anh ta: “Nếu nhân lực không đủ, ngày mai tôi sẽ điều thêm một nghìn người đến. Bạn nhất định phải hoàn thành toàn bộ công việc trong vòng năm ngày. Hiểu chứ?”

“Hoàn thành trong vòng năm ngày?” Ozoor ngạc nhiên hỏi: “Đồng chí trung tá, có thể tôi được hỏi tại sao lại phải hoàn thành trong vòng năm ngày không?”

Sócôf gõ nhẹ vào mặt bàn trước mặt, tỏ ra không kiên nhẫn: “Đồng chí thiếu tá Ozoor, liệu bạn có bao giờ đọc các bản tin chiến sự không? Quân Đức đang tiến gần đến thành phố của chúng ta ngày càng nhanh; biết đâu một ngày nào đó họ sẽ tiến hành cuộc tấn công và đến trước tuyến phòng thủ Mã Ma Dã Phủ. Nếu công việc chưa hoàn thành, làm sao chúng ta có thể chống đỡ họ được?”

“Tôi hiểu rồi,” Ozoor gật đầu và nói: “Yên tâm đi, đồng chí trung tá, tôi chắc chắn sẽ hoàn thành công việc tại tuyến phòng thủ Mã Ma Dã Phủ đúng hạn.”

“Thật tốt quá.” Sócôf nói xong, liền quay đầu nhìn Biệt Nhĩ Kim và hỏi: “Đồng chí chính ủy, liệu ông có quen biết ai đó trong ban quản lý vật tư quân sự trong thành phố không?”

“Tôi quen vài người, nhưng họ đều không phải là những người chịu trách nhiệm chính.” Biệt Nhĩ Kim nghe câu hỏi này liền hiểu ý định của Sócôf. Mặc dù khi quân đội di chuyển từ Kursk đến đây, họ đã mang theo lượng đạn dược gấp đôi so với thông thường, nhưng khi bắt đầu giao tranh, lượng đạn dược tiêu hao sẽ rất lớn. Nếu không chuẩn bị sẵn một số lượng đạn dược cần thiết trước, khi các đơn vị khác rút vào thành phố, lượng đạn dược và vật tư hiện có sẽ không đủ để phân phát cho tất cả mọi người. Để giúp Sócôf yên tâm, ông ta tự nguyện nói: “Ngày mai tôi sẽ đến gặp lãnh đạo bộ phận hậu cần để xin hỗ trợ một số vật tư mà chúng ta đang rất cần.”