Những tranh luận và bất đồng xoay quanh công nghệ biến đổi gen đã không ngừng diễn ra kể từ khi công nghệ này được phát minh cho đến nay. Có thể nói rằng, vấn đề này không còn chỉ là đối tượng của các cuộc tranh luận trong giới học thuật nữa, mà đã trở thành vấn đề được toàn nhân loại quan tâm.

Công nghệ biến đổi gen là việc sử dụng các kỹ thuật sinh học hiện đại để tách riêng, tái tổ hợp các gen mong muốn, sau đó chuyển chúng vào bộ gen của sinh vật, nhằm cải thiện các đặc tính ban đầu của sinh vật hoặc mang lại cho chúng những đặc tính mới có lợi.

Ngoài việc chuyển gen ngoại lai vào bộ gen, công nghệ biến đổi gen cũng có thể thông qua các phương pháp như xử lý, loại bỏ hoặc che giấu gen để thay đổi đặc tính di truyền của sinh vật, từ đó đạt được những đặc tính mong muốn.

Quy trình chính của công nghệ này bao gồm việc sao chép gen ngoại lai, xây dựng vector biểu hiện, thiết lập hệ thống chuyển gen, sàng lọc các cá thể đã được chuyển gen, phân tích độ ổn định di truyền và tiến hành quá trình lai tạo lại.

Nhờ công nghệ biến đổi gen, các nhà khoa học và nhà nghiên cứu có thể tạo ra nhiều giống cây mới vô cùng xuất sắc. Những giống cây này so với các giống cây truyền thống có nhiều ưu điểm rõ rệt.

Ví dụ, công nghệ biến đổi gen có thể làm tăng tốc độ phát triển của cây trồng, tăng khả năng kháng bệnh, nâng cao năng suất, cải thiện khả năng thích nghi với môi trường, và tăng sức đề kháng đối với thuốc diệt cỏ và thuốc trừ sâu.

Cây trồng rất dễ bị ảnh hưởng bởi cỏ dại và sâu bệnh, nhưng với công nghệ biến đổi gen, việc chuyển các gen kháng bệnh vào cây trồng sẽ giúp chúng có khả năng chống lại những tác nhân gây hại này.

Hơn nữa, cỏ dại và sâu bọ trong đồng ruộng thường gây ra những tác hại lớn đối với cây trồng. Khi cần tiến hành diệt cỏ dại và sâu bọ trên diện rộng, người ta thường phải sử dụng lượng lớn thuốc diệt cỏ và thuốc trừ sâu. Tuy nhiên, những loại thuốc này cũng có thể gây ảnh hưởng hoặc thậm chí làm hại đến cây trồng.

Chính vì vậy, khi xuất hiện tình trạng cỏ dại hay sâu bọ gây hại trên diện rộng, chẳng hạn như châu chấu, ruồi giấm, sâu bọ đục lá, v.v., người ta có thể yên tâm sử dụng thuốc diệt cỏ và thuốc trừ sâu mà không lo lắng về tác động tiêu cực đối với cây trồng.

Ngoài ra, còn có công nghệ biến đổi gen hoặc công nghệ chỉnh sửa gen mà Ngô Hoà và nhóm nghiên cứu của ông đang nghiên cứu. Đó là việc sao chép các gen kháng stress và chuyển chúng vào cây trồng, nhằm nâng cao khả năng chịu đựng của cây trước các điều kiện khắc nghiệt như hạn hán, nhiệt độ th

Chẳng hạn như loại cây tamarix biến đổi gen mà họ đang nuôi trồng – loại cây này được chuyển gen từ tre. Không chỉ làm cho chiều cao của cây tamarix tăng lên gấp nhiều lần, mà chúng còn sở hữu khả năng phát triển nhanh chóng như tre, có thể cao lên vài mét trong thời gian ngắn, điều mà các loài thực vật ở vùng sa mạc khô hạn rất khó đạt được.

Công nghệ biến đổi gen không chỉ được ứng dụng rộng rãi trên các loại cây trồng nông nghiệp, mà còn được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác như công nghiệp, y học, ngư nghiệp, chăn nuôi, thậm chí là bảo vệ môi trường.

Trong lĩnh vực công nghiệp, công nghệ này có thể được áp dụng vào việc cải thiện các chủng men sản xuất thực phẩm lên men, chẳng hạn như việc cải tạo nấm men men và vi khuẩn axit lactic. Ngoài ra, công nghệ biến đổi gen cũng có thể được sử dụng để cải tiến các chất phụ gia thực phẩm và các tác nhân hỗ trợ trong quá trình chế biến thực phẩm.

Trong lĩnh vực y học, công nghệ biến đổi gen cũng được ứng dụng rất rộng rãi. Nó có thể được sử dụng trong việc sản xuất các loại thuốc dựa trên protein và peptide, chẳng hạn như insulin, interferon, immunoglobulin, hemoglobin người, bạch cầu… Công nghệ này cũng có thể được sử dụng để sản xuất vắc-xin từ động vật và thực vật, chẳng hạn như gen kháng nguyên bề mặt virus viêm gan B, gen protein virus dịch tả lợn, gen protein G virus dại…

Trong lĩnh vực ngư nghiệp, công nghệ biến đổi gen cũng giúp cải thiện khả năng nuôi trồng cá, tăng cường khả năng chống rét và kháng bệnh của chúng. Theo các báo cáo và bài báo khoa học đã công bố, nhiều gen liên quan đến động vật có vú và chim đã được thành công chuyển vào bộ gen của cá, giúp cá biến đổi gen tăng hàm lượng protein trong cơ thịt, cải thiện tỷ lệ chuyển đổi thức ăn thành sinh khối, và làm tăng tốc độ tăng trưởng.

Ngoài ra, các kỹ thuật viên cũng sử dụng công nghệ biến đổi gen để nuôi trồng các loại cá cảnh. Chẳng hạn, những loại cá cảnh nhiệt đới nhỏ màu sắc rực rỡ như đỏ, xanh lá, xanh dương, thậm chí một số loại còn có khả năng phát quang vào ban đêm – những loài cá này không tồn tại tự nhiên, mà là kết quả của việc các kỹ thuật viên chuyển gen từ các loài sứa phát quang và cá biển sâu vào chúng, từ đó tạo ra những giống cá mới hoàn toàn.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, công nghệ biến đổi gen cũng đóng vai trò quan trọng. Nó có thể cải thiện các đặc tính sản xuất của động vật nuôi, thông qua việc sử dụng công nghệ biến đổi gen, có thể thúc đẩy tốc độ tăng trưởng của động vật, nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn và rút ngắn chu kỳ tăng trưởng. Hơn nữa, việc áp dụng công nghệ biến đổi gen cũng giúp nâng cao khả năng kháng bệnh của động vật nu

Ngoài ra, chúng ta cũng có thể tận dụng đặc tính của một số loại thực vật, vi khuẩn hoặc vi sinh vật trong việc hấp thụ các kim loại nặng và các nguyên tố độc hại khác. Bằng cách chiết xuất các gen liên quan đến những đặc tính này, sau đó nuôi trồng những loại thực vật “siêu” có khả năng hấp thụ các chất độc hại, chúng ta có thể sử dụng chúng để xử lý các khu vực bị ô nhiễm và làm sạch môi trường.

Nói đến đây, có vẻ như công nghệ biến đổi gen rất hoàn hảo, có thể giúp loài người giải quyết nhiều vấn đề khác nhau, và có thể được coi là một công nghệ sinh học vĩ đại, có khả năng thay đổi thế giới con người, thậm chí là nền văn minh loài người.

Tuy nhiên, những rủi ro đi kèm với công nghệ này cũng đã trở thành một vấn đề khiến giới học thuật, xã hội và người dân đều lo ngại.

Thậm chí, một số quốc gia và khu vực còn ban hành các lệnh cấm, kiểm soát chặt chẽ việc trồng trọt, sản xuất và sử dụng các loại cây trồng biến đổi gen.

Ví dụ, Liên minh Châu Âu áp dụng chế độ gắn nhãn bắt buộc đối với các sản phẩm biến đổi gen, và Quốc hội Hạ viện của một số quốc gia đã thông qua các quy định cấm trồng ngô biến đổi gen. Nhiều quốc gia khác cũng trực tiếp cấm trồng trọt các loại cây trồng biến đổi gen và đặt ra những hạn chế nghiêm ngặt đối với việc lưu thông chúng.

Lý do mà mọi người lo ngại về công nghệ biến đổi gen chủ yếu là họ sợ rằng việc lạm dụng công nghệ này có thể gây ra những thảm họa sinh thái nghiêm trọng và những nguy hiểm tiềm ẩn.

Chẳng hạn, nhiều người cho rằng công nghệ biến đổi gen vẫn còn một số nhược điểm chưa được xác định rõ nhưng lại mang lại những tác hại lớn, bao gồm cả mối đe dọa đối với môi trường sinh thái Trái Đất và sức khỏe con người.

Hơn nữa, từ góc độ sinh thái, nếu các gen liên quan đến cây trồng biến đổi gen được chuyển sang các loài hoang dã có quan hệ họ hàng, điều này có thể làm ô nhiễm toàn bộ nguồn gen của các loại hạt giống, từ đó thay đổi cấu trúc gen của các loài thực vật trong khu vực hoặc thậm chí trên phạm vi toàn cầu, gây ra những tổn hại nghiêm trọng cho môi trường sinh thái.

Và con người cũng là một phần của hệ sinh thái tự nhiên; nhiều người lo ngại rằng những loại cây trồng biến đổi gen này có thể ảnh hưởng đến gen của các loài động vật ăn thực vật, và cuối cùng cũng sẽ ảnh hưởng đến gen của con người.